Luchtweginfecties in Nederland
De drie belangrijkste luchtwegvirussen naast elkaar — griep, COVID-19 en RSV — op basis van ECDC ERVISS-gegevens.
Huidige situatie: Influenza
In week 15 van 2026 is de activiteit van de seizoensgriep in Nederland laag. De trend — afgeleid van klinische surveillance — stijgt. In de afgelopen weken is een duidelijke stijging zichtbaar.
De classificatie is gebaseerd op de wekelijkse ECDC ERVISS-rapporten, gevoed door de NIVEL-huisartsenpeilstations en virologische gegevens van het RIVM (sommige indicatoren weerspiegelen alleen consultatiecijfers voor influenza-achtig ziektebeeld). Seizoensgebonden bereiken infectiegolven in Nederland hun piek doorgaans tussen januari en maart; de activiteit ligt gewoonlijk duidelijk lager tijdens de zomermaanden. Hoe intens een bepaald seizoen wordt, hangt onder meer af van de circulerende virusvariant en de immuunstatus van de bevolking.
Huidige situatie: COVID-19
In week 15 van 2026 is de activiteit van COVID-19 in Nederland laag. De trend — afgeleid van klinische surveillance — blijft stabiel.
De classificatie is gebaseerd op de wekelijkse ECDC ERVISS-rapporten, gevoed door COVID-19-indicatoren uit de NIVEL-huisartsenpeilstations en virologische gegevens van het RIVM (sommige indicatoren weerspiegelen alleen ILI-consultatiecijfers). Seizoensgebonden bereiken infectiegolven in Nederland hun piek doorgaans in de winter, met incidentele zomergolven door nieuwe varianten; de activiteit ligt gewoonlijk duidelijk lager in het late voorjaar tussen de golven in. Hoe intens een bepaald seizoen wordt, hangt onder meer af van de circulerende virusvariant en de immuunstatus van de bevolking.
Huidige situatie: RSV
In week 15 van 2026 is de activiteit van het respiratoir syncytieel virus (RSV) in Nederland laag. De trend — afgeleid van klinische surveillance — daalt. In een vergelijking over vier weken is een duidelijke daling te zien.
De classificatie is gebaseerd op de wekelijkse ECDC ERVISS-rapporten, gevoed door RSV-indicatoren uit de NIVEL-huisartsenpeilstations en virologische gegevens van het RIVM (de ECDC-dekking van de RSV-positiviteit kan voor Nederland beperkt zijn). Seizoensgebonden bereiken infectiegolven in Nederland hun piek doorgaans tussen december en februari; de activiteit ligt gewoonlijk duidelijk lager in het voorjaar en de zomer. Hoe intens een bepaald seizoen wordt, hangt onder meer af van de circulerende virusvariant en de immuunstatus van de bevolking.
Databronnen en methodologie
Het actuele beeld voor Nederland is gebaseerd op de European Respiratory Virus Surveillance Summary (ERVISS), die wekelijks wordt gepubliceerd door het Europees Centrum voor ziektepreventie en -bestrijding (ECDC). NIVEL levert samen met het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM) de gegevens uit de Nederlandse huisartsenpeilstations en de virologische surveillance die ERVISS voedt.
ECDC ERVISS
ERVISS is de wekelijkse pan-Europese surveillance-samenvatting van het ECDC voor influenza, SARS-CoV-2 en RSV. Nationale gezondheidsautoriteiten — voor Nederland NIVEL en het RIVM — leveren elke week geharmoniseerde indicatoren aan, die het ECDC op donderdag publiceert in een gestandaardiseerde dataset. Door ERVISS te gebruiken in plaats van nationale portalen blijft het beeld tussen landen vergelijkbaar.
ILI/ARI-consultatiecijfers en positiviteit
NIVEL beheert een netwerk van sentinel-huisartsenpraktijken die wekelijks het aantal patiënten met influenza-achtig ziektebeeld (ILI) of acute luchtweginfectie (ARI) rapporteren. Een deel van de patiënten wordt bemonsterd en getest door Erasmus MC en het RIVM, wat pathogeen-specifieke positiviteitscijfers oplevert voor influenza, SARS-CoV-2 en RSV.
Waarom deze bron
De combinatie van consultatie-incidentie en virologische positiviteit levert een pathogeen-specifiek wekelijks incidentiesignaal op (ILI × positiviteit / 100). Dit is de Europese standaardmethode en geeft een robuuster beeld dan elk van beide indicatoren afzonderlijk: consultatiecijfers tonen de ziektelast, positiviteit bevestigt welk pathogeen die veroorzaakt.
Kwalitatieve classificatie
De categorieën “laag”, “matig” en “hoog” volgen seizoensreferentiewaarden en epidemiologische drempels die zijn gekalibreerd om aan te sluiten bij onze classificaties voor andere landen. Het product ILI × positiviteit / 100 wordt met een deler van 3 geschaald naar vergelijkbare drempels, zodat de Europese sentinel-pieken aansluiten op de consultatie-equivalente schaal die we elders hanteren. De gegevens worden wekelijks ververst zodra het ECDC de nieuwste ERVISS-update publiceert, doorgaans op donderdag.
Veelgestelde vragen
Hoe wordt de druk door luchtweginfecties gemeten in Nederland?
Nivel en het RIVM combineren wekelijks huisartsenconsulten voor luchtwegklachten, laboratoriumpositiviteit en ziekenhuisopnames voor ernstige acute luchtweginfecties. De rioolwatersurveillance van het RIVM vult het beeld aan. Op infectrisk.com vatten we die signalen samen in een kwalitatief niveau laag/matig/hoog, vergelijkbaar met andere Europese landen via ECDC ERVISS.
Waarom stijgen luchtweginfecties in de winter?
Koude droge lucht houdt virussen langer stabiel, en verwarming maakt slijmvliezen kwetsbaarder. Mensen brengen meer tijd binnen door, wat de verspreiding via aerosolen en contact vergroot. Scholen, feestdagen en reisverkeer zorgen voor extra menging van populaties, waardoor griep, COVID-19 en RSV gelijktijdig kunnen pieken.
Wat is het “tripledemic”-effect en deed het zich voor in Nederland?
Het “tripledemic” beschrijft de gelijktijdige piek van griep, COVID-19 en RSV. In Nederland werd dit effect vooral waargenomen in de post-pandemische seizoenen, met verlaagde basisimmuniteit en vroegere RSV-pieken. Het RIVM rapporteerde toen gelijktijdige stijgingen in de drie surveillance-indicatoren.
Wat betekent “immunity debt” in de Nederlandse context?
“Immunity debt” beschrijft hoe tijdens periodes met weinig viruscirculatie de populatie-immuniteit tegen bepaalde verwekkers afneemt. In Nederland werd dit zichtbaar in de scherpere griep- en RSV-seizoenen na de lockdowns. Het gaat om een tijdelijke inhaaleffect, niet om blijvende schade aan het immuunsysteem.
Hoe worden de niveaus laag/matig/hoog bepaald?
De niveaus vergelijken de huidige indicatoren met historische referenties uit RespiVirNet-achtige surveillance via ECDC ERVISS. Op infectrisk.com simplificeren we die vergelijking tot een duidelijke kwalitatieve schaal. Specifieke cijfers en trends blijven beschikbaar via de wekelijkse RIVM-rapporten en in de InfectRisk-app.
Wil je de exacte cijfers?
Die vind je in de app.
Hier zie je alleen de trend. In de app: precieze incidenties, „X van 100 mensen besmettelijk”, jouw persöonlijke risico op basis van leeftijd en onderliggende aandoeningen, rioolwatertrends, 36 landen en een widget voor het startscherm.
